نقطه، سر خط!!
بسم الله الرحمن الرحیم
جهان یادگار است و ما رفتنی
به گیتی نماند به جز گفتنی
جناب آقای دکتر واعظ مهدوی معاون محترم سیاست گذاری وزارت رفاه
دبیر واعضای محترم کارگروه توانمند سازی اجتماع محور
سلام علیکم، با تبریک سالروزبعثت پیامبر رحمت، حضرت محمد(ص) ، ذیلا برخی از ملاحظات مورد نظر خود رابرای تدوین "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"به شرح ذیل در 14 صفحه تقدیم می نمایم.نسخه الکترونیکی این یاداشت، پیوست است.ضمنا به همین مناسبت نخستین صفحه اینترنتی برنامه ملی، در نشانی: http://bmta.blogfa.com ایجادگردید.
محمد حسن محقق معین
12 شهریور 1384
عناصرساختار"برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" شامل:
1. مقدمه
2. بیان مساله
3. مستندات قانونی
4. تعاریف ومفاهیم
5. گروه های هدف
6. اهداف
7. راهبرد ها و سیاست ها
8. منابع
9. برنامه های عملیاتی
10. ساختار اجرایی
11. فرایند نظارت،پایش و ارزشیابی
12. فرایند مستند سازی و گزارشات
...
3- مستندات قانونی
اسناد قانونی پشتیبان "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" بسیار متنوع ومتکثرند.اما این برنامه به نحو اکیدی در اجرای مفاد مندرج در چهار سند قانونی ذیل تدوین شده است:
1. قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی مصوب 1383مجلس شورای اسلامی
2. قانون برنامه چهارم توسعه مصوب 1383 مجلس شورای اسلامی
3. آیین نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی ( تصویب نامه هیات وزیران به شماره ه32343ت/20867 مورخ 8/4/1384 )
4. سند کاهش فقر و هدفمند کردن یارانه ها( تصویب نامه هیات وزیران به شماره ه275ت/29281 مورخ 11/5/1384 )
4- تعاریف و مفاهیم
...
ساختار: مجموعه روابط نسبتا پایدار بین اجزای یک کل(محقق معین، 1382)
فرایند: تغییر به سوی هدف، با استفاده از مکانیزیم بازخورد را فرایند گویند.هر فرایند ،هدف، ساختار و نتیجه دارد.(رضائیان ،1383)
تغییر: فرایند تغییر دارای سه مرحله خروج از انجماد،تغییر رفتار،و تثبیت رفتار جدید است.به بیان دیگر پیش از آنکه عادتی تغییر یابد نخست باید عوامل تثبیت و تقویت کننده های آن سست گردد. (رضائیان ،1383)
ارزشیابی: فرایند جمعآوري نظامند اطلاعات درباره موردِ ارزشيابي به منظورهاي: كسب شناخت، بهبود عملكرد، يادگيري، پاسخگويي، برقراري ارتباطات و برنامهريزي براي آينده(محقق معین،1383).
سرمایه اجتماعی: سرمايه اجتماعي را ميتوان به منزله هنجارها و شبكههاي عمومياي تعريف كرد كه دست كم شامل سه عنصر آگاهي، اعتماد و مشاركت باشند.( مدنی و تاجبخش،1383).
الگوی منطقی طراحی برنامه: مجموعه ای از مفروضات مرتبط به هم ،اصول و یا پیشنها -دات برای تشریح یا راهنمایی اعمال اجتماعی (محقق معین،1383).
سرمایه انسانی: بخشي از سرمايه اجتماعي در قالب فكر وانديشه در حوزه هاي مختلف(محقق معین،1384).
...
5- گروه های هدف
واجدان شرایط برخورداری از حمایت های موضوع "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" بر مبنای مواد3 و5 آیین نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی و ماده 5 سند کاهش فقر وهدفمند کردن یارانه ها به عنوان گروه های هدف این برنامه محسوب می شوند. از جمله گروههای هدف قطعی این برنامه عبارتند از:
1. کودکان بی سرپرست
2. زنان سرپرست خانوار
3. زنان خود سرپرست
4. سالمندان
5. معلولان
6. بیکاران
7. معتادن
8. بیماران مزمن جسمی
9. بیماران مزمن روانی
6- اهداف
اهداف "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" بر مبنای مواد 4 و 7 سند کاهش فقر و هدفمند کردن یارانه ها عبارتند از:
1. بهبود تغذیه
2. بهبود دسترسی به خدمات بهداشتی
3. بهبود دسترسی به خدمات درمانی
4. بهبود دسترسی به خدمات توانبخشی
5. ارتقای سطح مهارت های زندگی مبتنی بر دانش
6. ارتقای مهارت های حرفه ای و شغلی
7. ارتقای حمایت های حقوقی
8. ارتقای مشاوره های اجتماعی
9. ارتقای مددکاری اجتماعی
10. کمک به سرمایه گذاری در صنایع کوچک ومتوسط
11. ارتقای وضعیت مسکن وسر پناه
12. باز گرداندن گروههای آسیب پذیر به حوزه فعالیت های اجتماعی
13. کاهش آسیب های ناشی از مخاطرات طبیعی
14. کاهش آسیب های ناشی از مخاطرات سیاسی
15. کاهش آسیب های ناشی از مخاطرات اجتماعی
7- راهبرد ها و سیاست ها
1-7 راهبردها
...
2- 7 سیاست ها
پی گیری اهداف، انسجام بخشی وهدایت کلیه برنامه های عملیاتی و اقدامات ستادی وصفی ی همه فعالیت های "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" در همه سطوح ، ملهم و منتج از سیاست های ذیل خواهد بود:
- اعتماد به مردم
- جلب اعتماد مردم
- محلی گرایی
- ارتباطات شبکه ای و هم افزایی
- آموزش وظرفیت سازی
- انباشت گرایی وهماهنگی
- اقتضاء گرایی وسادگی
- ارزشیابی توانمند ساز
- یادگیری
- بهبود
- ...
8- منابع
برای اجرای "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" منابع متنوعی به شرح ذیل مورد نیاز بوده و باید به کار گرفته شود که عبارتند از:
1-8 منابع انسانی - سازمانی
1-1- 8 کارکنان و نهاد های اداری و مدیریتی دولت جمهوری اسلامی ایران به طور عام در اقصی نقاط کشور
2-1- 8 نهاد های عمومی نظیر شوراهای اسلامی شهری و روستایی
3-1- 8 نهادهای حکومتی نظیر نمایندگی ولی فقیه ، ائمه جمعه، نیرو های نظامی، انتظامی و بسیج
4-1- 8 نهادهای غیر دولتی
5-1- 8 مشاوران
6-1- 8 کارکنان تمام وقت ستادهای ملی ، استانی و محلی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"
7-1- 8 داوطلبان
8-1-8 متخصصان
9- 1- 8 اعضای گروه های هدف برنامه مذکور در بند 5 برنامه ملی
2-8 منابع مالی
1. منابع مصرح در ماده 7 قانون ساختار نظام جامع رفاه وتامین اجتماعی
2. منابع مصرح در حساب هدفمند سازی یارانه ها موضوع ماده7 سند کاهش فقر و هدفمند کردن یارانه ها
3. اعتبارات سالانه مرتبط نهاد ها و دستگاههای اجرایی ذیربط در قوانین بودجه سالیانه در دوران اجرای برنامه چهارم توسعه( 1388-1384 ) مذکور در ماده 4 آیین نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی
4. اعتبارات سالانه مرتبط وزارت رفاه و تامین اجتماعی در قوانین بودجه سالیانه در دوران اجرای برنامه چهارم توسعه( 1388-1384 )
5. سایر منابع مالی
3- 8 سایرمنابع
1-3-8 فضای انجام انواع فعالیت های مربوط به برنامه درسطوح مختلف
2-3- 8 امکانات و تجهیزات عمومی و اختصاصی اعم از سخت افزاری و نرم افزاری،ارتباطی،اداری،تدارکاتی،پشتبانی
...
9- برنامه های عملیاتی
برنامه های عملیاتی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"معطوف و منحصر به تحقق اهداف مذکور در بند 6 در گروههای هدف یاد شده در بند 5 همین برنامه است. پیشنهاد دهنده گان برنامه های عملیاتی را می توان به سه گروه ذیل تقسیم نمود:
1. نهاد ها و دستگاههای اجرایی مرتبط مذکور در بند3 ردیف 2 – 8 بند 8 برنامه ملی
2. وزارت رفاه و تامین اجتماعی مذکور در بند4 ردیف 2 – 8 بند 8 برنامه ملی
3. گروه های هدف موضوع بند 5 برنامه ملی
برنامه های عملیاتی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" می باید با استفاده از الگوی منطقی طراحی برنامه،توسط مراجع مربوطه تدوین و از طریق سطوح مرتبط در ساختار اجرایی مذکور در بند 10 برنامه ملی تصویب و به مورد اجرا گذاشته شود. عناصر اصلی الگوی تدوین برنامه های عملیاتی ی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" شامل موارد پنج گانه ذیل است:
1. اهداف
2. منابع
3. فعالیت ها
4. برون دادها
5. پی آمد ها
10 ساختار اجرایی
تدوین ، تصویب و اجرای "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" در طول برنامه چهارم توسعه ( 1388-1384) در دو مرحله ، یکم: نهاد سازی در سطوح ملی،استانی و محلی و دوم : اجرای برنامه های عملیاتی مصوب و تدوین برنامه های عملیاتی جدید در محل به شرح ذیل صورت می گیرد.
1-10 نهاد سازی در سطوح ملی،استانی و محلی
تدوین ، تصویب و اجرای "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" در سه سطح تشکیلاتی به شرح ذیل صورت خواهد گرفت:
1. ستاد کشوری"برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" زیر نظر و با حضور معاون سیاست گذاری وزارت رفاه و تامین اجتماعی به عنوان رئیس ستاد در وزارت یاد شده تشکیل می گردد.اعضای این ستاد با حکم معاون سیاستگذاری و برنامه ریزی وزارت مذکور، منصوب و شامل افراد ذیل خواهد بود:
- نماینده معرفی شده از سوی نهادها و دستگاههای اجرایی مذکور در بند1 ماده 9 برنامه ملی
- مدیر کل دفتر سیاستگذاری و خدمات حمایتی وزارت رفاه و تامین اجتماعی
- یکی دیگر از مدیران کل وزارت رفاه به انتخاب رئیس ستاد
- نماینده سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
- نماینده وزارت کشور
- نماینده دفتر مناطق محروم نهاد ریاست جمهوری
- سه نفر نماینده منتخب سازمان های غیر دولتی به تشخیص و انتخاب شورای سازمان های غیر دولتی فعال و با سابقه
- سه نفر از منخصصین مجرب در امور مربوط به موضوعات فعالیت ستاد با تشخیص رئیس ستاد ترجیحا از اعضای هیات علمی دانشگاهها
- نماینده قوه قضاییه
- نماینده قوه مقننه
- دبیر ستاد به انتخاب رئیس ستاد
دبیرخانه ستاد کشوری"برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" در معاونت سیاستگذاری و برنامه ریزی وزارت رفاه تشکیل و جلسات ستاد،حسب نیاز به دعوت رئیس ستاد و حداقل ماهی یکبار تشکیل می گردد.ستاد کشوری می تواند کمیته های فرعی مرکب از اعضای اصلی ستاد کشوری داشته باشد که با دستور رئیس ستاد عندالزوم تشکیل و به وظایف تعیین شده برای آن عمل می نماید. وظیفه اصلی ستاد بررسی ، تصویب و تسهیل اجرای برنامه های عملیاتی موضوع ماده 9 برنامه ملی است.تصمیمات ستاد کشوری با تصویب حداقل ⅔ اعضای دارای حکم عضویت در ستاد معتبر است. از هر دستگاه اجرایی بنا به نیاز دستگاه اجرایی و تایید رئیس ستاد می توان در برخی از جلسات از نماینده یا نمایندگان دیگری به جز نماینده اصلی دستگاه اجرایی ، دعوت کرد اما هنگام رای گیری، هر دستگاه اجرایی فقط از یک رای برخوردار خواهد بود. بنا به تشخیص رئیس ستاد اشخاص دیگری به جز اعضای اصلی ستاد از جمله نمایندگان سازمان های بین المللی می توانند در برخی از جلسات شرکت نمایند؛ اما این افراد از حق رای برخوردار نیستند.ستاد کشوری می تواند در صورت تصویب اعضا آیین نامه داخلی برای خود در چارچوب برنامه ملی تهیه نموده و به اجرا بگذارد.تشکیلات و امکانات دبیرخانه ستاد کشوری با تشحیص رئیس ستاد تدوین وتامین خواهد شد.
2. ستاد استانی"برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" زیر نظر نماینده منصوب معاون سیاست گذاری وبرنامه ریزی وزارت رفاه و تامین اجتماعی به عنوان رئیس ستاد در استان مجری برنامه ملی، تشکیل می گردد.
اعضای ستاد استانی را رئیس ستاد استانی با ترکیب نسبتا مشابه ستاد کشوری انتخاب و منصوب می نماید. روسای هیات مدیره مجامع عمومی محلی نیز با حق رای عضو ستاد استانی می باشند. رئیس ستاد استانی ، دبیرخانه ستاد را در مکان مقتضی دایر می نماید.این ستاد علاوه بر پی گیری برنامه های عملیاتی ستاد کشوری در استان ، بر مبنای امکانات و نیازهای استان در چارچوب برنامه ملی، اختیار تصویب و اجرای برنامه های عملیاتی دیگر را دارد.
3. مجمع عمومی محلی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"
هرمجمع عمومی محلی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" متشکل از اعضای شورای اسلامی محل،اعضای گروه های هدف موضوع برنامه های عملیاتی، و فعالان محلی علاقه مند و ذینفع در برنامه است. هیات مدیره سه نفره این مجمع بنا به رای اکثریت اعضای مجمع از میان اعضای شورای اسلامی محل و یا سایر افراد محل انتخاب و با حکم رئیس ستاد استانی منصوب می شوند. هیات مدیره علاوه بر پی گیری برنامه های عملیاتی ستاد استانی در محل ، بر مبنای امکانات و نیازهای محل و در چارچوب برنامه ملی، اختیار ارائه پیشنهاد برنامه های عملیاتی دیگر به مجمع عمومی محلی را دارد. چنین برنامه های عملیاتی پس از تصویب مجمع عمومی محلی از طریق روسای هیات مدیره محلی در ستاد استانی پی گیری خواهد شد. ستاد های استانی و کشوری برنامه ملی موظف به بررسی و تامین اعتبارات وامکانات لازم برای اجرای این برنامه ها ی عملیاتی در محلات در حد امکانات برنامه ملی هستند.
2-10 اجرای برنامه های عملیاتی مصوب و تدوین برنامه های عملیاتی جدید در محل
نهاد سازی در سطوح ملی،استانی و محلی و استقرار کامل این نهادها تضمین کننده اجرای اصولی " برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" است. برنامه های عملیاتی برنامه ملی ازطریق سه گروه پیشنهاد دهنده برنامه های عملیاتی مذکور در ماده 9 برنامه ملی، پس از تدوین و تصویب برمبنای قواعد مندرج در برنامه ملی ،به اجرا گذاشته می شود.
11 - فرایند نظارت، پایش و ارزشیابی
رسالت "فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" ،ارتقای سرمایه انسانی همه ذینفعان برنامه ملی از یک سو و ارتقای سرمایه اجتماعی در سطح کشور، از سوی دیگر است. این رسالت طی برنامه چهارم توسعه(1388- 1384) از طرق ذیل در چارچوب "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور " تحقق خواهد یافت :
1 – 11 در فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" در حین اجرای "برنامه های عملیاتی" در سطوح ستادی و صفی ی تدوین و اجرای برنامه ها ، فرایند جمعآوري نظامند اطلاعات درباره مواردِ ارزشيابي از طریق فرایند های سنجش،ارزش گذاری و قضاوت ،توسط ذینفعان برنامه ها با تسهیلگری ارزشیابان توانمند ساز در زمان تدوین واجرای برنامه ملی و برنامه های عملیاتی آن محقق می گردد.
2 – 11 "فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" به منظورهاي: كسب شناخت، يادگيري، برقراري ارتباطات، بهبود عملكرد، برنامهريزي براي آينده و پاسخگويي ی برنامه ملی طی برنامه چهارم توسعه (1388- 1384) از طرق : فرهنگ سازی، آموزش، تسهیلگری، استناد محوری، بهرگیری از دانایی و یادگیری سازمانی، مشارکت، ظرفیت سازی، آزاد سازی ، بهبود برنامه ها در حین اجرا و پاسخگویی مستقر خواهد شد.
3 – 11 فعالیت های اجرایی در "فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"شامل طیف گسترده ای از اقدامات از تالیف، ترجمه و انتشار کتاب گرفته تا برگزاری کارگاه های آموزشی ،تشکیل گروههای ارزشیابی برنامه وطراحی مدل های منطقی ، ارزشیابی ها و پژوهش کاربردی اجتماع محور ، تا تدوین بروشور ها و گاهنامه های آموزشی و چک لیست های ارزشیابی و استقرار شبکه های ارتبا طی توانمند ساز و پایش های الکترونیکی روی خط و... می باشد.
12- فرایند مستند سازی و گزارشات
رسالت" فرایند مستند سازی و گزارشات برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"، ثبت به موقع رخداد ها، نگهداری مناسب اطلاعات حاصل از تجربیات برنامه ملی در سطوح سه گانه تشکیلاتی آن ، ارائه مستمر و نظامند گزارشات و تبادل به موقع و سریع تجربیات دست اندر کاران برنامه به منظور آشکار سازی به هنگام نحوه پیشرفت برنامه های عملیاتی در جهت تحقق اهداف برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محورمی باشد.
تهیه،تولید ،انباشت، و انتشار اطلاعات برنامه ملی، شفافیت و پاسخگویی برنامه ملی را تضمین می نماید. این رسالت طی برنامه چهارم توسعه (1388- 1384) از طرق ذیل در چارچوب "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور " تحقق خواهد یافت :
1-12- همه اسناد مربوط به برنامه ملی بايد به موقع و به صورت منظم و مكتوب تهيه، بررسي، تأييد و توزيع شوند. چنين اسنادی می توانند در كاغذ يا به شكل الكترونيكی تهيه شوند.
2-12- انواع روش های مناسب برای تهیه،تولید ،انباشت، و انتشار اطلاعات برنامه ملی در ساختار اجرایی برنامه ملی بايد به کار گرفته شود.
3-12 به منظور برقراری شبکه های ارتباطی و امکان ارزشیابی و پایش به موقع فعالیت ها و برنامه های عملیاتی برنامه ملی و نیز اطلاع رسانی جامع و موثر به همه ذینفعان برنامه ملی و ارتقای سرمایه انسانی از امکانات شبکه اینترنت استفاده و کلیه ستادها از صفحات اینترنتی مخصوص به خود برخوردار خواهند بود.
4-12 گزارشات و اسناد مربوط به برنامه ملی و فعالیت های آن در سطوح مختلف تشکیلاتی در محل فعاليت هايی كه چنين گزارشاتی در آن اتفاق افتاده به شکل مناسب نگهداری و براحتی در دسترس خواهد بود.
5-12 گزارشات مربوط به فعالیت ستاد ملی، ستاد های استانی و مجامع محلی و دستگاههای اجرایی یاد شده در ماده 9 برنامه ملی در دوره های زمانی حداکثر سه ماهه، ضمن تبادل در سطوح تشکیلاتی برنامه و دستگاههای مرتبط اجرایی و قانون گذاری کشور برای اطلاع رسانی جامع و موثر به همه ذینفعان برنامه ومردم از طریق صفحات اینترنتی مذکور در بند 3-12 برنامه ملی بدون فوت وقت منتشر خواهد شد.
"برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" در 12 مقوله،شامل:مقدمه،بیان مساله،مستندات قانونی،تعاریف ومفاهیم،گروه های هدف، اهداف،راهبردها وسیاست ها،منابع،برنامه های عملیاتی،ساختار اجرایی،فرایند نظارت،پایش وارزشیابی و فرایند مستند سازی وگزارشات در "کارگروه توانمند سازی اجتماع محور" تدوین شده است.
این "کار گروه " متشکل از حدود 25 نفر از نمایند گان دستگاههای اجرایی،موسسات و افراد مرتبط با مقوله "توانمند سازی اجتماع محور"طی جلسات متعدد با بررسی تجارب انجام شده در جهان وایران،مشاهده میدانی در روستاها و بحث های گروهی تمرکز یافته از اردی بهشت تا شهریور 1384 بنا به دعوت معاون محترم سیاستگذاری وبرنامه ریزی وزارت رفاه وتامین اجتماعی در فضای آزاد و دوستانه در وزارت مذکور مشغول فعالیت بوده است.
"برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" پس از تایید و ابلاغ وزیر محترم رفاه وتامین اجتماعی قابل اجراست.انشاءالله
به نام آن که جان را فکرت آموخت
جناب آقای وکیل فرجی
دبیر محترم کار گروه تدوین برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور
سلام علیکم،پیرو پیشنهاد چهارده صفحه ای مورخ12شهریور1384 در خصوص تدوین برنامه ملی،در ادامه برای یکی از راهکارهای اجرایی برنامه و دو محور اصلی باقیمانده از ساختار برنامه ملی در سه صفحه نکاتی را به استحضار جنابعالی و سایر همکاران محترم می رساند.امیدوارم بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
با احترام
محمد حسن محقق معین
22 آذر 1384
راهکار اجرایی 4-3-3: ارتقای همبستگی اجتماعی با ایجاد شبکه های محلی،منطقه ای،ملی و بین المللی،همکاری و همفکری و برقراری روابط گروهی و ایجاد حس مشارکت جمعی
فعالیت های اجرایی پیشنهادی برای راهکار:
- شناسایی ذی نفعان توانمند برنامه در سطوح محلی، منطقه ای،ملی و بین المللی
- برقراری ارتباطات شبکه ای بین مخاطبان و ذی نفعان برنامه با استفاده از انواع وسائل ارتباطی
- برگزاری نشست های ادواری مخاطبان برنامه
- برگزاری نشست های ممکن بین مخاطبان و ذی نفعان برنامه از سطوح مختلف
فرایند نظارت، پایش و ارزشیابی
رسالت "فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" ،ارتقای سرمایه انسانی همه ذینفعان برنامه ملی از یک سو و ارتقای سرمایه اجتماعی در سطح کشور، از سوی دیگر است. این رسالت طی برنامه چهارم توسعه(1388- 1384) از طرق ذیل در چارچوب "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور " تحقق خواهد یافت :
1. در فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" در حین اجرای "برنامه های عملیاتی" در سطوح ستادی و صفی ی تدوین و اجرای برنامه ها ، فرایند جمعآوري نظامند اطلاعات درباره مواردِ ارزشيابي از طریق فرایند های سنجش،ارزش گذاری و قضاوت ،توسط ذینفعان و مخاطبان برنامه ها با تسهیلگری ارزشیابان توانمند ساز در زمان تدوین واجرای برنامه ملی و برنامه های عملیاتی آن محقق می گردد.
2. "فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور" به منظورهاي: كسب شناخت، يادگيري، برقراري ارتباطات، بهبود عملكرد، برنامهريزي براي آينده و پاسخگويي ی برنامه ملی طی برنامه چهارم توسعه (1388- 1384) از طرق : فرهنگ سازی، آموزش، تسهیلگری، استناد محوری، بهرگیری از دانایی و یادگیری سازمانی، مشارکت، ظرفیت سازی، آزاد سازی ، بهبود برنامه ها در حین اجرا و پاسخگویی ، مستقر خواهد شد.
3. در همه ارکان ساختار اجرایی برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور ،تنظیم توافقنامه ،عقد قرارداد و بررسی و تخصیص اعتبار به پروژه ها ،طرح وبرنامه های عملیاتی پیشنهادی دستگاههای دولتی ،سازمان های غیر دولتی و کلیه اشخاص حقیقی وحقوقی در صورتی امکانپذیر است که هر نوع پیشنهاد با تعیین 6 مشخصه: اهداف (منظورهای ارائه پیشنهاد)، منابع(چیزهایی که پیشنهاد می خواهد با آن کار کند)،فعالیت ها(آن چه در پیشنهاد با منابع انجام می گیرد)،برون داد ها(نتایج بارز فعالیت ها) و پیامد ها(نتایج مورد انتظار از پیشنهاد) با تعیین شاخص های کمی و زمان داردر هر مورد، تنظیم و ارائه گردد.
4. فعالیت های اجرایی در "فرایند نظارت ، پایش و ارزشیابی برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"شامل طیف گسترده ای از اقدامات از تالیف، ترجمه و انتشار کتاب گرفته تا برگزاری کارگاه های آموزشی ،تشکیل گروههای ارزشیابی برنامه وطراحی مدل های منطقی ، ارزشیابی ها و پژوهش کاربردی اجتماع محور ، تا تدوین بروشور ها و گاهنامه های آموزشی و چک لیست های ارزشیابی و استقرار شبکه های ارتبا طی توانمند ساز و پایش های الکترونیکی روی خط می باشد.
فرایند مستند سازی و گزارشات
رسالت" فرایند مستند سازی و گزارشات برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور"، ثبت به موقع رخداد ها، نگهداری مناسب اطلاعات حاصل از تجربیات برنامه ملی در سطوح تشکیلاتی آن ، ارائه مستمر و نظامند گزارشات و تبادل به موقع و سریع تجربیات دست اندر کاران برنامه به منظور آشکار سازی به هنگام نحوه پیشرفت برنامه های عملیاتی در جهت تحقق اهداف برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محورمی باشد.
تهیه،تولید ،انباشت، و انتشار اطلاعات برنامه ملی، شفافیت و پاسخگویی برنامه ملی را تضمین می نماید. این رسالت طی برنامه چهارم توسعه (1388- 1384) از طرق ذیل در چارچوب "برنامه ملی توانمند سازی اجتماع محور " تحقق خواهد یافت :
1. همه اسناد مربوط به برنامه ملی بايد به موقع و به صورت منظم و مكتوب تهيه، بررسي، تأييد و توزيع شوند. چنين اسنادی می توانند در كاغذ يا به شكل الكترونيكی تهيه شوند.
2. انواع روش های مناسب برای تهیه،تولید ،انباشت، و انتشار اطلاعات برنامه ملی در ساختار اجرایی برنامه ملی بايد به کار گرفته شود.
3. به منظور برقراری شبکه های ارتباطی و امکان ارزشیابی و پایش به موقع فعالیت ها و برنامه های عملیاتی برنامه ملی و نیز اطلاع رسانی جامع و موثر به همه ذینفعان برنامه ملی و ارتقای سرمایه انسانی از امکانات شبکه اینترنت استفاده و کلیه ستادها از صفحات اینترنتی مخصوص به خود برخوردار خواهند بود.
4. گزارشات و اسناد مربوط به برنامه ملی و فعالیت های آن در سطوح مختلف تشکیلاتی در محل فعاليت هايی كه چنين گزارشاتی در آن اتفاق افتاده به شکل مناسب نگهداری و براحتی در دسترس خواهد بود.
- گزارشات مربوط به فعالیت های سطوح مختلف ساختار اجرایی برنامه ملی در دوره های زمانی حداکثر سه ماهه، ضمن تبادل در سطوح تشکیلاتی برنامه و دستگاههای مرتبط اجرایی و قانون گذاری کشور برای اطلاع رسانی جامع و موثر به همه ذینفعان برنامه ومردم از طریق صفحات اینترنتی برنامه ملی بدون فوت وقت منتشر خواهد شد.